ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು – ಸಬ್ಸಿಡಿ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಅರ್ಜಿ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಲಾಭಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ
ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ನಿರಂತರ ಆದಾಯ ನೀಡುವ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಆದಾಯ ಅಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರೈತರು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರು ಕುರಿ–ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಶಾಶ್ವತ ಆದಾಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದ್ದು, ಸಬ್ಸಿಡಿ, ತರಬೇತಿ, ಉಚಿತ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಸಿಗುವ ನೆರವು, ಅರ್ಹತೆ, ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆದಾಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯ ಮಹತ್ವ
ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ದುಬಾರಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೇಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾವೃದ್ಧಿ ಆಗಿ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಮೇಕೆ ಮತ್ತು ಕುರಿ ಮಾಂಸಕ್ಕೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸದಾ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ. ಹಬ್ಬ, ಮದುವೆ, ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುರಿ–ಮೇಕೆ ಮಾಂಸ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಉಣ್ಣೆ, ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದಲೂ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳು
1) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮಿಷನ್ (National Livestock Mission – NLM)
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಮಿಷನ್ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕುರಿ, ಮೇಕೆ, ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ:
- ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ 50ರಿಂದ 75 ಶೇಕಡಾ ವರೆಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ
- ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿ
- ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಧನ
- ಮೇವು ಬೆಳೆಗೆ ಬೀಜ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ
- ಪಶು ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ರೈತರು 10ರಿಂದ 100 ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.
2) ನಾಬಾರ್ಡ್ ಸಹಾಯಿತ ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಯೋಜನೆ
ನಾಬಾರ್ಡ್ (NABARD) ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಕುರಿ–ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ರೈತರು ಅಥವಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮೂಲಕ ಸಾಲ ಪಡೆದು ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.
ಸೌಲಭ್ಯಗಳು:
- 1 ಲಕ್ಷದಿಂದ 10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ವರೆಗೆ ಸಾಲ
- ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿದರ
- ಸಾಲದ ಮೇಲೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ
- ಪಶು ವಿಮೆ ಕಡ್ಡಾಯ
ಈ ಯೋಜನೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಆರಂಭಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳು
3) ಕರ್ನಾಟಕ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕುರಿ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮದ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅರ್ಹ ರೈತರಿಗೆ ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ:
- 20 ಕುರಿ ಮತ್ತು 1 ಗಂಡು ಕುರಿ ಅಥವಾ
- 10 ರಿಂದ 15 ಮೇಕೆ ಮತ್ತು 1 ಗಂಡು ಮೇಕೆ
ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪ್ರಮಾಣ:
- ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಸುಮಾರು 50 ಶೇಕಡಾ
- ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ 75 ರಿಂದ 90 ಶೇಕಡಾ ವರೆಗೆ
ಈ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಲಸಿಕೆ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
4) ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗಾಗಿ ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಯೋಜನೆ
ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗುಂಪು ಸಾಲ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಗೆ ಸಿಗುವ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು
ಸರ್ಕಾರಿ ಯೋಜನೆಗಳಡಿ ರೈತರಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ನೆರವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ:
- ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆ ಮರಿಗಳು
- ಗಂಡು ಕುರಿ ಅಥವಾ ಗಂಡು ಮೇಕೆ
- ಮೇವು ಬೀಜಗಳು
- ಪಶು ಔಷಧಿ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆ
- ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಧನ
- ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಪಶು ವಿಮೆ
- ಉಚಿತ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ದರದ ತರಬೇತಿ
ಅರ್ಹತೆ ನಿಯಮಗಳು
ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು:
- ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರಬೇಕು
- ರೈತ, ಭೂಹೀನ ರೈತ ಅಥವಾ ಪಶುಪಾಲಕರಾಗಿರಬೇಕು
- ಕನಿಷ್ಠ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿರಬೇಕು
- ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆ ಹೊಂದಿರಬಾರದು
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ಆಧಾರ್ ಕಡ್ಡಾಯ
ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು
ಅರ್ಜಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು:
- ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್
- ರೇಷನ್ ಕಾರ್ಡ್
- ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾಸ್ಬುಕ್
- ಪಹಣಿ ಅಥವಾ RTC (ಇದ್ದಲ್ಲಿ)
- ಜಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದವರಿಗೆ)
- ಪಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸೈಜ್ ಫೋಟೋ
ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವಿಧಾನ
- ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಕುರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ ಕಚೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಬೇಕು
- ಅರ್ಜಿ ಫಾರ್ಮ್ ಪಡೆದು ಸರಿಯಾಗಿ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕು
- ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು
- ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ
- ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಅಥವಾ ಹಣ ಸಹಾಯ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ
ಆದಾಯ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ:
- ಒಂದು ಮೇಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 2 ರಿಂದ 3 ಮರಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ
- 10 ಮೇಕೆಗಳ ಘಟಕದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1.5 ರಿಂದ 2 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಆದಾಯ ಸಾಧ್ಯ
- ಕುರಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ
ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಲಸಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೇವು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದರೆ ಲಾಭ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಬಹುದು.
ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳು
ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಹಲವರು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಸರಿಯಾದ ತಳಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ತಳಿಯ ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬನ್ನೂರು ಕುರಿ, ಹಾಸನ ಕುರಿ, ಒಸ್ಮಾನಾಬಾದಿ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಮೇಕೆ ತಳಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭದಾಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಶೆಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಕುರಿ ಅಥವಾ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಮಳೆ, ಚಳಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು. ನೆಲ ಒಣವಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ನೀರು ನಿಲ್ಲದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಶೆಡ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಬ್ಸಿಡಿ ದೊರೆಯುವ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಮೇವು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಮೇವು, ಒಣ ಮೇವು ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ನೀಡಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇವು ಬೀಜಗಳನ್ನೂ ಉಚಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಬ್ಸಿಡಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೈತರು ತಮ್ಮದೇ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಮೇವು ಬೆಳೆಸಿದರೆ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಲಸಿಕೆ ಕ್ರಮ. ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಲಸಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ. ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಇಲಾಖೆಯ ಮೂಲಕ ಉಚಿತ ಲಸಿಕೆ ಶಿಬಿರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ರೋಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
ಐದನೆಯದಾಗಿ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗಂಡು ಕುರಿ ಅಥವಾ ಗಂಡು ಮೇಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಘಟಕದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆ ಎರಡೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.
ಆರನೆಯದಾಗಿ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಯೋಜನೆ. ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾಂಸ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿದರೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ವಿಮೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ನಿರ್ವಹಣೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳಡಿ ಪಶು ವಿಮೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮರಣವಾದರೆ ವಿಮೆಯಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಯುವಕರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಭೂಹೀನ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸ್ವ ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ, ಕುರಿ / ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು.
ಕುರಿ ಮತ್ತು ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ನೀಡುವ ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ರೈತರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಯುವಕರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾವಲಂಬಿಗಳಾಗಬಹುದು. ಸರಿಯಾದ ಯೋಜನೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುರಿ–ಮೇಕೆ ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ.